In de participatiecultuur consumeren we niet alleen, maar we kiezen en produceren ook zelf. Voor opleiden betekent dit dat formeel leren, aan de hand van een van boven bepaald curriculum, het niet redt in de huidige maatschappij. Organisaties en opleiders dienen daarom informeel leren te faciliteren. Social media zijn het middel en het doel die een vorm van leren creëert waarin we zelf kiezen wat we wanneer willen leren. Hierdoor produceren we meer plezier, effectiviteit en rendement met opleiden.
De participatiecultuur kenmerkt zich door een relatief lage drempel voor expressie en deelname. In de participatiecultuur zijn voldoende middelen voor handen die het creëren en delen van die ideeën mogelijk maakt. Daarnaast hebben beginners toegang tot kennis door informeel mentorschap van experts. Mensen delen hun kennis makkelijk door het idee dat bijdragen aan anderen waardevol is, wat de verbinding tussen mensen en wederkerigheid versterkt [1].
Status door delen van kennis
Enerzijds zijn er web 2.0-technologieën die het mogelijk maken ideeën te creëren en te delen op social networking-sites en social content-sites. Anderzijds ontwikkelt de samenleving zich van professional versus amateur verhouding naar een ProAm-maatschappij. Voorheen was er een professionele elite die keuzes maakte en daarvoor betaald werd. Amateurs prutsten in de marge. Tegenwoordig werken professionals en amateurs, de ProAm’s, samen om tot oplossingen te komen [2]. Status wordt niet meer bepaald door het bezit van kennis, maar door het delen van kennis.
Formeel versus informeel leren
Van oudsher organiseren bedrijven en trainingsbureaus opleidingen vanuit een top down-gedachte. Aan de hand van een, door de staff, opgesteld curriculum brengt een docent in een lokaal, aan de hand van een lesplan, kennis over op de deelnemers. Alhoewel het niet altijd zo zwart/wit gesteld kan worden, creëert opleiden in deze formele leeromgeving deelnemers die passief kennis consumeren. Deze vorm van opleiden levert een geringe transfer [3] op en dus geringere opbrengsten.
Slechts 20% (met uitschieters in de literatuur naar 7%) van wat mensen leren binnen de organisatie ontvangen zij in een formele trainingsomgeving. Dat betekent dat we 80% van onze kennis in informele situaties opdoen. Daarentegen investeren bedrijven omgekeerd evenredig. 80% van hun opleidingsinvesteringen gaan naar formele trainingen, die maar 20% van het leren uitmaken [4].
Informeel leren kenmerkt zich door iets specifieks, individueel, in een korte tijd leren op het moment dat je kennis nodig hebt, meestal op de werkplek, met hulp van situationele experts. Informeel leren kan op verschillende manieren plaatsvinden [5]:
- Toevallig, zonder intentie of verwachtingen;
- Bewust, opzoeken van kennis;
- Niet-formeel, een training volgen die niet door de organisatie wordt geleverd;
- Sociaal, anderen zoeken die jou iets kunnen leren.
Social media
De participatiecultuur faciliteert en eist een verschuiving van het leren van een formele setting richting een informele setting. Social media kunnen opleiden een plaats geven binnen de participatiecultuur. Met Web 2.0-technologie hebben werknemers de middelen om kennis en ideeën te delen. Informele mentoren zijn online beschikbaar en werknemers kunnen op ieder willekeurig moment, bewust of onbewust, informatie vinden. Daarnaast kunnen werknemers online trainingen volgen of personen opzoeken die expertise bezitten om een probleem op te lossen.
Gelet op de maatschappelijke ontwikkelingen, zoals de uitbreidende participatiecultuur, het hoge rendement van informeel leren, de technische mogelijkheden en rol van social media staan we voor veranderende houding ten opzichte van opleiden. De investeringen in tijd en geld in formeel en informeel leren dienen omgedraaid te worden. We dienen ons nu voor 80% te focussen op informeel leren.
Organisaties, en daarmee opleiders, dienen:
- hun houding ten opzichte van medewerkers te veranderen van sturen naar faciliteren, ook wel Servant leadership [6];
- gelegenheden en middelen aan te bieden die informeel leren faciliteren;
- onbeperkt toegang te verlenen tot internet;
- mentorschap te promoten binnen en buiten de organisatie;
- vragenstellen en interactie te bevorderen door middel van voorbeeldgedrag, on- en offline;
- informeel intercollegiaal overleg te stimuleren en online te faciliteren;
- kennis toegankelijk online vast te leggen.
Verder lezen
Deze blogpost is eerder verschenen op Educate the Crowd.